काठमाडाैं । प्रविधि जगत्मा एउटा ऐतिहासिक फड्को मार्दै १८ फेब्रुअरी, २०२६ मा अमेरिकाको न्युयोर्क सहरमा वर्ल्ड एआई एलायन्स (WAA) को आधिकारिक घोषणा गरिएको छ । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को ७०औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा स्थापना भएको यस संस्थाको नेतृत्व नेपालमा जन्मिएका प्रविधि दूरदर्शी उज्ज्वल रायले गर्ने भएका छन् ।

नेपाली प्रविधि नेतृत्वको विश्वव्यापी पहिचान :

नेपालका प्रख्यात प्रविधि उद्यमी एवं सरकारी सल्लाहकार उज्ज्वल राय वर्ल्ड एआई एलायन्सको संस्थापक अध्यक्ष नियुक्त भएका छन् । यो नियुक्ति सम्पूर्ण नेपाली नागरिक र विश्वभर रहेका नेपाली समुदायका लागि गौरवको विषय हो ।

क्यान महासंघ (CAN Federation) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष एवं प्रविधि उद्यमी चिरञ्जीवी अधिकारीले यस उपलब्धिलाई नेपाली सूचना प्रविधि क्षेत्रको एउटा ठुलो कोशेढुङ्गाका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । नेपालका आइसिटी (ICT) संस्थाहरूको छाता संगठनका नेताका रूपमा अधिकारीले रायको यो सफलताले नेपाली जनशक्तिको क्षमता विश्वस्तरको रहेको प्रमाणित गरेको बताए ।

उज्ज्वल राय: डिजिटल नेपालको परिकल्पनाकारदेखि विश्वव्यापी मञ्चसम्म :

संस्थापक अध्यक्ष रायको योगदान नेपालको डिजिटल रूपान्तरणमा अतुलनीय रहेको छ । उनले नेपालको पहिलो राष्ट्रिय एआई नीति (National AI Policy) तर्जुमा गर्न मुख्य सल्लाहकारको भूमिका निभाएका थिए ।

नेपालको ३० वर्षे आइटी रोडम्याप निर्माणमा उनले प्रमुख रणनीतिकारको रूपमा काम गरेका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उनी अमेरिकाको IEEE एथिकल एआई कमिटी को सदस्यका रूपमा विश्वव्यापी एआई मापदण्ड निर्धारणमा सक्रिय छन् ।

वर्ल्ड एआई एलायन्सका मुख्य उद्देश्यहरू :

यस संस्थाले मुख्यतया एआईको नैतिक र उत्तरदायी प्रयोगमा जोड दिनेछ । यसका चार मुख्य स्तम्भहरू यस प्रकार छन्:

१. नैतिक सुशासन: एआई एल्गोरिदम र तालिम डेटासेटहरूमा निष्पक्षता र पारदर्शिता ल्याउने ।

२. शिक्षा र प्रतिभा खोजी: अन्तर्राष्ट्रिय ह्याकाथन र फेलोसिपमार्फत नयाँ पुस्ताका एआई लिडरहरू तयार गर्ने ।

३. खुला पूर्वाधार: स्वास्थ्य र शिक्षा जस्ता क्षेत्रमा प्रयोग हुने एआई सफ्टवेयरलाई खुला पहुँचयोग्य बनाउने ।

४. विश्वव्यापी सहकार्य: विभिन्न देश र क्षेत्रहरूबीच समावेशी एआई विकासका लागि साझेदारी गर्ने ।

एक सशक्त र विशेषज्ञ टोली :

न्युयोर्कमा मुख्यालय रहेको यस संस्थामा विश्वका उत्कृष्ट विज्ञहरू आबद्ध छन् । नेतृत्व टोलीमा उज्ज्वल रायका साथै महासचिवको रूपमा युवा नेपाली साइबर सुरक्षा विज्ञ सुयोग पराजुली रहेका छन् । त्यसैगरी क्रिस एकम्यान, क्रिस साल्सबरी, मेल्भिन राल्फ मान्चाउन र ध्रुबो आदित्य जस्ता विशेषज्ञहरूले सल्लाहकारका रूपमा संस्थालाई मार्गदर्शन गर्नेछन् ।

संस्थापक अध्यक्ष रायका अनुसार, "वर्ल्ड एआई एलायन्स केवल एउटा संस्था मात्र नभई एउटा अभियान हो, जसले एआईलाई मानवहित र पारदर्शिताका लागि प्रयोग गर्ने सुनिश्चित गर्नेछ ।"