राजेन्द्र आचार्य

चितवन। चितवनका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरू अहिले सुनसान देखिएका छन्। विशेष गरी सौराहा, मेघौली र पटिहानी जस्ता क्षेत्रहरूमा पर्यटकको आवागमन मुख्य सिजनमा पनि अत्यन्त कम देखिएको छ। यसले स्थानीय होटल, होमस्टे, रेस्टुरेन्ट र जंगल सफारी सञ्चालन व्यवसायहरूलाई ठूलो आर्थिक घाटामा पुर्याएको छ।

व्यवसायीहरूको गुनासो

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार, पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने निकाय पर्यटन कार्यालय सौराहा र क्षेत्रीय होटल संघ नेपाल सौराहा बीच सहकार्य र सक्रियता अभावले समस्या झन बढाएको छ। व्यवसायीहरूले आलोचना गर्दै भन्छन् कि व्यक्तिगत, गुट वा राजनीतिक प्रभावले यी संस्थाहरूलाई वास्तविक पर्यटन विकासमा सक्रिय हुन रोकिरहेको छ।

सौराहाका होटल व्यवसायी तथा पूर्व अध्यक्ष सुमन घिमिरे भन्छन्, “अब त खाना खर्च पनि तिर्न गाह्रो भएको छ। कोठा बुकिङ शून्य छ, पर्यटक आउँदैनन्।” उनका अनुसार, विगतका वर्षहरूमा तुलनात्मक रूपमा यस वर्ष चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा आउने पर्यटक करिब २५ प्रतिशतले घटेको छ।

पूर्व अध्यक्ष गोकर्ण गिरीले नारायणघाट–मुग्लिङ सडकको जर्जर अवस्थालाई पर्यटनमा घटावटको मुख्य कारणको रूपमा औँल्याएका छन्। सडकमा निरन्तर हुने निर्माण र मर्मत कार्यले आवागमन अवरुद्ध हुँदा देशी र विदेशी पर्यटक चितवन पुग्न हतोत्साहित भएका छन्।

सरकारी मौनता र निकायहरूको निष्क्रियता

व्यवसायीहरूको गुनासो छ कि स्थानीय र प्रदेश सरकारले पर्यटन क्षेत्र संकटमा पर्दा पनि पर्याप्त चासो देखाएको छैन। पर्यटन क्षेत्रको पुनर्जीवनका लागि सरकारी पहल नदेखिनु र बजेटको अनावश्यक फजुल प्रयोगले समस्या झन गहिरो भएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

पर्यटन विज्ञ विश्व सुवेदी का अनुसार, “सडक र यातायात पूर्वाधार सुधार, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रचार–प्रसार, जंगल सफारी बाहेक अन्य गतिविधि विकास, र घरेलु पर्यटक लक्षित छुट र प्याकेज कार्यक्रम जस्ता कदम चालिनु आवश्यक छन्।”

आवागमन र प्रचार–प्रसारको कमी

चितवन पर्यटन परिषद्को रिपोर्ट अनुसार, आवागमनको असुविधा, प्रचार–प्रसारको कमी, र पर्यटक गतिविधिहरूको विविधता नहुनु पर्यटनमा आएको गिरावटको प्रमुख कारण हुन्। व्यवसायीहरूले आग्रह गरेका छन् कि स्थानीय सरकार र व्यवसायी संस्था मिलेर साझा दृष्टिकोण बनाउनुपर्छ, ताकि सौराहा क्षेत्रको पर्यटन पुनर्जीवन गर्न सकियोस्।

अर्थतन्त्रमा प्रभाव

पर्यटन क्षेत्रको संकटले चितवनको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ। होटल, होमस्टे, रेस्टुरेन्ट र सफारी व्यवसायका आम्दानी घट्दा रोजगार पनि प्रभावित भएको छ। व्यवसायीहरूका अनुसार, यदि तत्काल सुधार नगरेको खण्डमा क्षेत्रीय पर्यटन पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुने खतरा छ।