हरेक वर्ष श्रमिक दिवस (मे १) मनाइन्छ, तर वास्तविकता के हो? के श्रमिकले आफूले उठाएका मागहरू पूरा भएको अनुभव गरिरहेका छन्? के सरकार र रोजगारदाताहरूले उनीहरूको मागप्रति संवेदनशीलता देखाएका छन्?

मुख्य मागहरू के थिए?

-न्यूनतम पारिश्रमिकको वृद्धि

-सामाजिक सुरक्षाको सुनिश्चितता (जस्तैः बीमा, पेन्सन योजना आदि)

-सुरक्षित र स्वास्थ्यकर कार्यस्थलको व्यवस्था

-स्थायी रोजगारको सुनिश्चितता

-श्रमिक संघहरूको स्वतन्त्रता र अधिकार संरक्षण

हालको अवस्थाः

-न्यूनतम तलब: सरकारले न्यूनतम पारिश्रमिक तोकेको छ, तर अधिकांश निजी उद्योग र अनौपचारिक क्षेत्रहरूमा यसको कार्यान्वयन नगन्य छ। धेरै श्रमिकले अझै पनि न्यूनतम पारिश्रमिकभन्दा कम पाउने गरेको देखिन्छ।

-सामाजिक सुरक्षा: सामाजिक सुरक्षा कोषमा केही सुधार भएको छ। तर, गैर-संगठित क्षेत्रका श्रमिकहरू अझै यसबाट वञ्चित छन्।

 -कार्यस्थल सुरक्षा: निर्माण, ढुवानी, र घरेलु श्रमिक क्षेत्रमा कार्यस्थल असुरक्षित रहेको रिपोर्टहरू प्रशस्तै छन्।

-स्थायीत्व: ठेक्कामा आधारित रोजगारी अझै प्रचलनमा छ। श्रमिकहरू रोजगारबाट चाँडै हटाइने डरमा काम गर्न बाध्य छन्।

-संघीयता र अधिकार: श्रमिक संगठनहरू सक्रिय छन्, तर उनीहरूको आवाज अझै पनि पर्याप्त सुन्ने प्रयास देखिँदैन। कहिलेकाहीं आन्दोलन गर्न बाध्य पारिन्छ।

के पूरा भयो? के अधुरो छ?

-केही नीति सुधार भए तापनि कार्यान्वयन कमजोर छ।

-संगठित क्षेत्रका श्रमिकहरूलाई केही सुविधा मिलेको भए पनि अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्नेहरू अझै पनि न्यूनतम अधिकारबाट वञ्चित छन्।

-संवेदनशीलता बढ्दो भए पनि राजनीतिक इच्छाशक्ति कमजोर देखिन्छ।

-श्रमिकहरूको धेरैजसो मागहरू नीति निर्माणको स्तरमा सम्बोधन भएजस्तो देखिए पनि व्यवहारमा ती अधुरा र अपूर्ण छन्। समग्रमा हेर्दा, श्रमिकको आवाज अझै पनि सुन्न बाँकी छ ।